Tổng hợp sách: Những ảo tưởng về thiên tài

Những ảo tưởng về thiên tài sẽ thay đổi hoàn toàn cách bạn đọc và học từ trước đến giờ.

Nó sẽ giúp bạn tiết kiệm hàng nghìn giờ lãng phí khi bạn nỗ lực rèn luyện nhưng không mang lại được kết quả.

Và nó cũng sẽ giúp bạn làm chủ sự phát triển của mình và tự tay nắm bắt các cơ hội để bứt phá trong tương lai.

Quyển sách này tôi sẽ tổng hợp dưới ngôn ngữ và chính góc nhìn của tác giả.

Tôi cũng khuyến khích bạn mua bản gốc để có được toàn bộ tri thức của quyển sách, đồng thời ủng hộ cho nhà xuất bản và tác giả sau khi đọc bài tổng hợp của tôi.

Nam Trới

Lời giới thiệu: năng khiếu

Mỗi người chúng ta đều được sinh ra với một bộ tiềm năng cố định, tiềm năng về: âm nhạc, toán học, thể thao, kinh doanh và chúng ta có thể lựa chọn phát triển (hoặc không) bất kỳ tiềm năng nào trong số đó.

Bộ não có thể thích ứng và tập luyện có thể tạo ra các kỹ năng vốn chưa hề tồn tại trước đó.

Hơn hai tập kỹ trước, sau khi nghiên cứu về những người thể hiện lão luyện từ nhiều lĩnh vực khác nhau → dù là lĩnh vực nào, cách tiếp cận hiệu quả nhất để cải thiện hiệu suất đều tuân thủ theo một bộ nguyên tắc chung.

Chúng tôi gọi cách tiếp cận đa năng này là: luyện tập có chủ ý (Deliberate Practice).

Tập luyện có chủ ý được phát triển đặc biệt để giúp chúng ta trở thành những người giỏi nhất trong công việc của mình, chưa không chỉ đơn thuần là “giỏi vừa đủ” → nó là phương pháp học tập mạnh mẽ nhất từng được nghiên cứu và phát hiện.

Chương 1 – Sức mạnh của tập luyện có mục đích

Dù bạn học về lĩnh vực nào, âm nhạc hay thể thao, cờ vua hay bất cứ gì khác, các loại hình tập luyện hiệu quả nhất đều tuân theo một tập hợp các nguyên tắc chung.

Nếu bạn muốn phát triển một phương pháp huấn luyện thực sự hiệu quả cho bất cứ việc gì, thì cũng đều cần tính đến yếu tố nào thì hiệu quả và yếu tố nào thì không hiệu quả trong việc thúc đẩy sự thay đổi trong cơ thể và não bộ.

Cách tiếp cận thông thường

Một khi bạn đã đạt đến trình độ vừa phải và sự thể hiện của bạn trở nên tự động (Ví dụ: lái xe, chơi quần vợt, …) bạn sẽ có xu hướng ngừng cải thiện.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng: nhìn chung, một khi chúng ta đạt đến trình độ “chấp nhận được“ và hoàn toàn tự động, thì có “tập luyện“ bổ sung thêm nhiều năm cũng chẳng thể cải thiện. Và cần lưu ý, những khả năng tự động này sẽ dần dần kém đi khi chúng ta không nỗ lực để cải thiện.

Tập luyện có mục đích – Tập luyện có chủ đích

Đặc điểm:

  1. Tập luyện có mục đích có những mục tiêu được xác định rõ ràng, cụ thể. Ví dụ: hãy chơi bài nhạc này từ đầu đến cuối 3 lần liên tiếp với tốc độ thích hợp mà không mắc lỗi.
  2. Tập luyện có mục đích tức là đặt ra một loạt các bước nhỏ để đạt được một mục tiêu dài hạn. Ví dụ: để mới bắt đầu đánh cầu lông cần tập chân, tập phông, tập đập và tập cảm giác với cầu (đập cầu vào tường 500 lần / ngày) → làm ngon cái này các kỹ thuật nâng cao sẽ dễ hơn rất nhiều.
  3. Tập luyện có mục đích nghĩa là tập trung. Bạn sẽ không cải thiện được nhiều nếu như không dành toàn bộ sự chú ý vào nhiệm vụ → chất lượng sẽ tốt hơn nhiều so với số lượng. Pomodoro là 1 giải pháp ngon.
  4. Tập luyện có mục đích bao gồm sự phản hồi. Bạn phải biết mình đang làm đúng cách hay không, và nếu không thì bạn đang sai ở đâu?
  5. Tập luyện có mục đích đòi hỏi mỗi người phải thoát ra khỏi khu vực thoải mái của mình. Đây là yêu cầu quan trọng nhất và cơ bản nhất của bất kỳ loại tập luyện nào: nếu bạn không đẩy mình vượt ra ngoài vùng thoải mái, bạn sẽ không bao giờ cải thiện.
  6. Cần lưu ý việc tiếp tục tiến tới và cải thiện luôn khả thi, nhưng nó không phải lúc nào cũng dễ dàng → hãy tìm cách để duy trì động lực.

Bất cứ khi nào cố gắng cải thiện một điều gì đó, bạn sẽ gặp phải những trở ngại, những điểm mà có vẻ như bạn không thể tiến bộ hơn được nữa hoặc chẳng biết nên làm gì để cải thiện → điều này là hoàn toàn tự nhiên. Và thực tế là: mọi người thường bỏ cuộc và ngừng cố gắng cải thiện.

Chương 2 – Khai thác khả năng thích nghi

Ngày càng có nhiều bằng chứng chỉ ra rằng cấu trúc và chức năng của bộ não đều thay đổi như là một cách phản ứng trước nhiều loại hình luyện tập tinh thần khác nhau, tương tự như cách các cơ và hệ thống tim mạch của bạn phản ứng với việc tập thể dục.

Nghiên cứu của Maguire (được công bố vào năm 2011) có lẽ là bằng chứng đáng kinh ngạc nhất mà chúng ta có được, chỉ ra rằng → bộ não con người thực sự phát triển và thay đổi để thích nghi với việc tập luyện cường độ cao.

Khả năng thích nghi và thách thức sự cân bằng nội môi

Cơ thể con người có khả năng thích nghi đến mức khó tin → tất cả những gì có liên quan đến sức mạnh thể chất, sức bền và trí óc.

Chúng ta có thể định hình não theo những cách mà chúng ta mong muốn thông qua việc tập luyện có chủ đích.

Tại sao cơ thể và bộ não con người lại có khả năng thích nghi?

Tất cả đều bắt người từ thực tế rằng: các tế bào và mô riêng lẻ đều cố gắng giữ cho mọi thứ càng giống như cũ càng tốt.

Nếu bài tập thể dục không đủ vất vả khiến cho cơ chế nội môi của cơ thể trở nên căng thẳng → bài tập đó sẽ gần như không tạo ra thay đổi thể chất nào trong cơ thể.

Và khi hệ thống cơ thể bị căng thẳng đến mức sự cân bằng nội môi không thể duy trì được nữa, cơ thể sẽ phản ứng với những thay đổi nhằm tái lập cân bằng nội môi.

Điều này giải thích tầm quan trọng của việc ở bên ngoài vùng thoải mái: bạn cần liên tục thúc đẩy bản thân để các thay đổi bù đắp của cơ thể tiếp diễn. Nhưng cần lưu ý, nếu vượt quá xa vùng thoải mái của bản thân, có thể bạn sẽ tự gây chấn thương và khiến mình thụt lùi.

Những nghiên cứu gần đây cho thấy, so với chỉ luyện tập một kỹ năng đã biết, thì việc học một kỹ năng mới có hiệu quả hơn nhiều trong việc tạo ra những thay đổi về mặc cấu trúc não bộ.

Chương 3 – Hình dung trong đầu

Bí mật của việc giành chiến thắng trên bàn cờ

Khi được xem các bàn cờ với hàng tá quân cờ được sắp xếp theo khuôn mẫu như đang ở giữa hoặc cuối một ván cờ:

  • Kiện tướng có thể nhớ được vị trí 2/3 các quân cờ sau 5 giây quan sát
  • Người mới học chơi có thể nhớ khoảng 4 quân.
  • Người chơi tầm trung nhớ được số quân ở khoảng giữa đó.

Khi được xem những bàn cờ với các quân cờ sắp xếp ngẫu nhiên:

  • Người mới chơi nhớ chính xác khoảng 2 quân cờ.
  • Và điều thú vị: cả kiện tướng và người tầm trung cũng chỉ nhớ được khoảng 2 – 3 quân cờ → lợi thế của kinh nghiệm đã biến mất.

Hiện tượng này xảy ra tương tự với bộ nhớ ngôn ngữ → với những câu nội dung có ý nghĩa sẽ hỗ trợ cho bộ nhớ tốt hơn. Ví dụ với 2 cụm từ sau:

  • “có mùi trước đến đậu phộng anh ấy thơm cơn đói đang ăn không thể người phụ nữ mặt nỗi kìm được“ → một người bình thường chỉ nhớ được khoảng 6 từ đầu tiên.
  • “người phụ nữ trước mặt đang ăn đậu phộng có mùi thơm đến nỗi anh ấy không thể kìm được cơn đói“ → hầu hết mọi người sẽ nhớ được phần lớn câu.

Điều quan trọng về hình dung trong đầu (giúp người chơi có góc nhìn từ tổng thể đến chi tiết và từ chi tiết tới tổng thể)

  1. Chúng cho phép người chơi cờ vua mã hóa vị trí các quân cờ một cách hiệu quả, thay vì chỉ đơn thuần ghi nhớ quân nào nằm trên hình vuông nào.
  2. Chúng cho phép một kiện tướng cờ vua chỉ cần nhìn lướt qua một ván cờ đang diễn ra và lập tức nắm được thế trận, bên nào có lợi thế, ván đấu sau đó có thể sẽ diễn biến thế nào và nước cờ nào là hợp lý.
  3. Chúng vừa giúp cho một kiện tướng phân tích một vị trí theo các khuôn mẫu chung đồng thời chúng cũng giúp cho kiện tướng tập trung vào từng quân cờ riêng lẻ và di chuyển chúng trong đầu để xem những nước đi đó sẽ thay đổi khuôn mẫu như thế nào.

Hình dung trong đầu

Ví dụ về từ “chó“:

  • Giả sử bạn chưa bao giờ biết về chó cũng như chưa bao giờ nhìn thấy.
  • Khi lần đầu tiên được nghe về khái niệm đó → đó chỉ là dữ liệu cô lập và chữ chó không có ý nghĩa nhiều với bạn
  • Khi bạn dành thời gian cho chó và bắt đầu hiểu chúng, tất cả thông tin này sẽ được tích hợp vào một khái niệm toàn diện và được đại diện bởi chữ chó.
  • Và bây giờ, khi bạn nghe chữ chó → các thông tin về nó bạn sẽ có thể truy cập ngay lập tức. Như vậy bạn đã bổ sung chữ chó không chỉ vào vốn từ vựng mà còn vào bộ tập hợp các hình dung trong đầu của mình.

Điểm chung của tất cả các hình dung trong đầu là giúp chúng ta xử lý nhanh chóng một lượng lớn thông tin, bất chấp những hạn chế của bộ nhớ ngắn hạn.

  • Yếu tố phân biệt những người thể hiện lão luyện (chuyên gia) với tất cả những người khác là chất lượng và số lượng các hình dung trong đầu của họ.
  • Qua nhiều năm tập luyện, họ phát triển được những hình dung cực kỳ phức tạp và tinh vi về các tình huống khác nhau mà họ có thể gặp phải trong lĩnh vực của mình.
  • Những hình dung này cho phép họ đưa ra các quyết định nhanh hơn, chính xác hơn cũng như phản ứng nhanh và hiệu quả hơn trong tình huống cụ thể.
  • Và điều đó giúp họ có được những khả năng ghi nhớ phi thường, khả năng nhận dạng khuôn mẫu, khả năng giải quyết vấn đề và các loại năng lực nâng cao khác để có thể trở nên vượt trội.

Lợi ích chính của những hình dung trong đầu nằm ở cách chúng giúp chúng ta xử lý thông tin:

  • Hiểu và giải nghĩa
  • Nắm giữ nó trong bộ nhớ
  • Tổ chức, phân tích và đưa ra quyết định

Lên kế hoạch

Các hình dung trong đầu có thể được sử dụng để lên kế hoạch cho nhiều lĩnh vực khác nhau, và hình dung trong đầu càng chuẩn xác thì việc lên kế hoạch càng hiệu quả.

Các nhà văn chuyên nghiệp thực hiện theo cách rất khác (chi tiết hãy xem lại trong sách). Và điều thú vị là khi viết đủ nhiều, sẽ xuất hiện “sự chuyển đổi kiến thức“, bởi vì quá trình viết sẽ thay đổi và bổ sung thêm kiến thức vào kiến thức sẵn có của tác giả.

Những người thể hiện lão luyện sử dụng các hình dung trong đầu để cải thiện hiệu suất của họ: họ giám sát và đánh giá sự thể hiện của mình, và nếu cần thiết, họ sẽ sửa đổi các hình dung trong đầu để làm cho chúng trở nên hiệu quả hơn. Các hình dung trong đầu càng hiệu quả hơn, sự thể hiện sẽ càng tốt hơn.

Hình dung trong đầu cho một quyển sách thì rộng lớn và phức tạp hơn nhiều so với một bức thư hoặc một bài blog, nhưng khuôn mẫu chung là giống nhau: để viết tốt, hãy phát triển một hình dung trong đầu từ trước để dẫn dắt hướng tập trung của bạn, sau đó theo dõi và đánh giá những nỗ lực của bản thân và sẵn sàng sửa đổi hình dung đó theo nhu cầu.

Chương 4: Tiêu chuẩn vàng

Lĩnh vực phát triển cao

Các lĩnh vực nếu tập luyện có chủ đích, gần như chắc chắn bạn sẽ trở thành chuyên gia. Các lĩnh vực này có một số đặc điểm chung:

  1. Luôn có những cách khách quan hoặc bán khách quan để đo lường hiệu suất.
  2. Các lĩnh vực này thường có tính cạnh tranh cao khiến cho những người trong các lĩnh vực đó có động lực mạnh mẽ để tập luyện và cải thiện.
  3. Những lĩnh vực này nói chung được thiết lập tốt, với các kỹ năng liên quan đã được phát triển qua nhiều thập kỷ.
  4. Các lĩnh vực này có một tập con những người trình diễn mà đồng thời cũng là huấn luyện viên và những người mà theo thời gian đã phát triển các bộ kỹ thuật tập luyện ngày càng phức tạp.

Cần lưu ý: không ai có thể phát triển khả năng đặc biệt mà không phải bỏ nhiều công sức cho tập luyện.

Cách diễn giải khác về các đặc điểm của tập luyện có chủ đích

  • Tập luyện có chủ ý phát triển các kỹ năng mà người khác đã tìm ra cách phát triển và nhờ đó, những kỹ thuật huấn luyện hiệu quả đã được xây dựng.
  • Tập luyện có chủ ý diễn ra bên ngoài vùng an toàn của một người và đòi hỏi họ phải liên tục thử vượt quá khả năng hiện tại của mình. Vì vậy, nó yêu cầu nỗ lực tối đa – điều này không dễ chịu.
  • Tập luyện có chủ ý bao gồm các mục tiêu cụ thể, được xác định rõ ràng và thường là cả việc cải thiện một số khía cạnh của màn trình diễn đích, nó không nhắm đến một sự cải thiện tổng thể mơ hồ.
  • Tập luyện có chủ ý là cố ý, nghĩa là nó đòi hỏi sự toàn tâm toàn ý của một người cả về hành động lẫn ý thức. Học viên phải tập trung vào mục tiêu cụ thể cho hoạt động tập luyện, sao cho có thể thực hiện những điều chỉnh để kiểm soát việc tập luyện.
  • Tập luyện có chủ ý bao gồm phản hồi và sửa đổi các nỗ lực để thích nghi với phản hồi đó. Lúc đầu, phần lớn phản hồi sẽ đến từ huấn luyện viên. Với thời gian và kinh nghiệm, học sinh phải học cách tự giám sát, phát hiện những sai lầm và điều chỉnh cho phù hợp. Việc tự giám sát đòi hỏi những hình dung trong đầu hiệu quả.
  • Tập luyện có chủ ý sẽ tạo ra và cũng phụ thuộc vào các hình dung trong đầu hiệu quả.
  • Tập luyện có chủ ý gần như luôn liên quan đến việc xây dựng hoặc sửa đổi các kỹ năng đã có trước đó, bằng cách tập trung cải thiện các khía cạnh cụ thể của những kỹ năng đó. Qua thời gian, sự cải thiện từng bước này cuối cùng sẽ dẫn đến sự thể hiện lão luyện.

Trong bất kỳ lĩnh vực nào, con người luôn có thể cải thiện hiệu suất của mình, miễn là họ luyện tập đúng cách.

Quy tắc 10.000 giờ – Malcom Gladwell

  • Theo quy tắc này, bạn phải mất 10.000 giờ tập luyện để trở thành bậc thầy trong hầu hết mọi lĩnh vực.
  • Thực tế là: con số này thay đổi từ lĩnh vực này sang lĩnh vực khác.
  • Con số 10.000 giờ ở tuổi 20 đối với các nghệ sĩ violin giỏi nhất chỉ là trung bình.
  • Gladwell đã không phân biệt giữa tập luyện có chủ ý và bất kỳ loại hoạt động nào mà có thể được coi là tập luyện.
  • Điều quan trọng là, nếu bạn bỏ rất nhiều giờ tập luyện (có thể là nhiều nghìn giờ) nhưng không phải là tập luyện có chủ đích → rất khó bạn có thể trở thành bậc thầy.

Chương 5: Các nguyên tắc của tập luyện có chủ ý trong công việc

Chương trình top gun – luyện tập có chủ đích bằng giả lập – mô phỏng (chi tiết hãy xem lại trong sách).

Nếu tuân thủy các nguyên tắc của tập luyện có chủ ý, bạn có thể phát triển các cách để xác định những người thể hiện lão luyện trong một lĩnh vực, từ đó huấn luyện những người đang ở trình độ kém hơn và đưa họ đến gần hơn với trình độ cao nhất.

Bước đầu tiên hướng tới việc nâng cao hiệu quả hoạt động trong một tổ chức là nhận ra rằng: cải thiện chỉ có thể thực hiện được nếu những người liên quan bỏ đi các hoạt động kinh doanh như thường lệ. Để làm được như vậy, đòi hỏi phải nhận biết và bác bỏ những điều hoang đường đang hiện hành:

  • Điều đầu tiên vốn quen thuộc với chúng ta: niềm tin giới hạn rằng khả năng của con người bị hạn chế thể hiện qua các câu nói:
    • Tôi không thể …
    • Tôi không phải là …
    • Tôi không thể làm tốt hơn thế này.
  • Điều hoang đường thứ hai là nếu làm một việc gì đó đủ lâu, bạn chắc chắn sẽ trở nên giỏi hơn. Thực hiện cùng một việc lặp đi lặp lại theo cùng một cách không phải là công thức để tiến bộ. Đó là công thức cho sự trì trệ và thậm chí dần sụt giảm.
  • Điều thứ ba nói rằng: tất cả những gì bạn cần để cải thiện là nỗ lực. Thực tế là: chỉ cố gắng thôi sẽ không thể giúp bạn tiến xa hơn.

Bất kỳ ai cũng có thể tiến bộ, nhưng điều này đòi hỏi phải có cách tiếp cận đúng đắn.

Có thể cân nhắc cách thức “vừa học tập vừa hoàn thành công việc“ → nó giúp mọi người có thói quen tập luyện và suy nghĩ về việc tập luyện. Đây là cách tư duy của những chuyên gia – những người luôn luyện tập và nếu không tập thì cũng tìm cách trau dồi kỹ năng của mình.

Ngoài ra, loại hình luyện tập với sự phản hồi tức thì là một cách cực kỳ hiệu quả để cải thiện hiệu suất.

Kiến thưc và kỹ năng

Một trong những chủ đề tiềm ẩn của cách huấn luyện theo kiểu top gun đó là việc nhấn mạnh vào yếu tố làm. Điểm mấu chốt là những gì bạn có thể làm, chứ không phải những gì bạn biết.

Khi nhìn vào cách mọi người được huấn luyện trong thế giới công việc và kinh doanh, bạn sẽ thấy họ có khuynh hướng tập trung vào kiến thức mà bỏ qua kỹ năng. Và lý do đến từ sự thuận tiện: trình bày kiến thức cho một nhóm đông người sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc thiết lập các điều kiện mà theo đó, từng cá nhân có thể phát triển kỹ năng thông qua tập luyện.

Người ta không thể tiến bộ bằng cách cứ chơi liên tục, đôi khi họ còn tệ đi. Và điều quan trọng, bạn không thể đạt tới sự tinh thông trong nghề chỉ nhờ kinh nghiệm.

Việc tham dự các bài giảng, khóa học hay các hoạt động tương tự gần như không cung cấp được sự phản hồi cũng như cơ hội để mắc sai lầm, để sửa chữa và phát triển một kỹ năng mới → về cơ bản các cách thức này không hiệu quả theo góc nhìn của tập luyện có chủ ý.

Cũng như vậy trong rất nhiều tình huống, một khi bạn đặt ra câu hỏi đúng, bạn sẽ có được câu trả lời đúng. Và khi để cải thiện hiệu suất trong một môi trường công việc hoặc kinh doanh:

  • Câu hỏi đúng là: làm thế nào để chúng ta cải thiện các kỹ năng liên quan?
  • Thay vì: Làm thế nào để chúng ta được dạy những kiến thức liên quan?

Chương 6: Những nguyên tắc của tập luyện có chủ ý trong cuộc sống hàng ngày – VIP

Mọi thứ đều có thể học được, nếu bạn sẵn sàng bỏ thời gian và công sức để luyện tập có chủ ý.

1 – Đầu tiên, hãy tìm một người thầy giỏi

Một trong những điều quan trọng nhất mà một huấn luyện viên có thể làm là giúp bạn phát triển các hình dung trong đầu, để từ đso bạn có thể giảm sát và hiệu chỉnh sự thể hiện của chính mình.

2 – Sự hết mình

Yếu tố quan trọng khác của tập luyện có chủ ý: sự hết mình. Việc luyện tập sẽ trở nên vô ích nếu bạn không tập trung.

Tập với 100% nỗ lực trong thời gian ngắn vẫn tốt hơn là tập lâu mà chỉ cố gắng 70% → pomodoro là một giải pháp hữu hiệu.

3 – Nếu bạn không có người hướng dẫn

Điểm nổi bật của luyện tập có chủ đích là bạn cố gắng làm điều gì đó mà bạn không thể làm được, điều sẽ bắt bạn phải thoát ra khỏi vùng thoải mái của mình.

Và bạn tập nó hết lần này đến lần khác, tập trung chính xác vào cách bạn thực hiện nó, đâu là nơi bạn đang có thiếu sót và làm sao để tốt hơn.

Nếu không có huấn luyện viên, bạn phải tự nghĩ ra những bài tập cho mình.

Ví dụ về việc học một ngôn ngữ mới của những sinh viên luyện tập có chủ đích:

  • Bằng việc nghe đi nghe lại một đoạn hội thoại, họ nâng cao được kỹ năng hiểu tiếng Anh nhanh hơn nhiều so với việc chỉ đơn thuần xem nhiều phim khác nhau.
  • Họ đang tập trung vào những lỗi sai tại mỗi thời điểm khác nhau và khắc phục.

Để luyện tập kỹ năng hiệu quả mà không cần huấn luyện viên, hãy:

  • Tập trung
  • Phản hồi
  • Sửa sai

Chúng ta chỉ có thể định hình các hình dung trong đầu hiệu quả khi chúng ta cố gắng bắt chước những gì mà các chuyên gia giỏi có thể làm, thất bại, tìm ra lý do, thử lại và lặp đi lặp lại như vậy.

Những hình dung trong đầu thành công luôn liên kết chặt chẽ với hành động chứ không chỉ là suy nghĩ, và đó là một sự luyện tập mở rộng nhằm tái tạo sản phẩm ban đầu mà sẽ tạo ra những hình dung trong đầu mà chúng ta tìm kiếm.

4 – Vượt qua trạng thái chững

Khi bắt đầu học một điều gì đó mới mẻ, ban đầu bạn sẽ thấy một sự cải thiện nhanh và khi sự cải thiện này ngừng lại, bạn thường tin mình đã đạt đến giới hạn.

Vì vậy, bạn có xu hướng ngừng cố gắng và bằng lòng với hiện tại. Đây là lý do chính khiến mọi người ngừng tiến bộ, bất kể ở lĩnh vực nào. Cách tốt nhất để vượt qua nó là thách thức bộ não hoặc cơ thể của bạn theo một cách mới.

Khi đạt đến một điểm mà bạn gặp khó khăn trong việc tiến bộ hơn, đó sẽ chỉ là một đến hai trong những thành phần kỹ năng đó, chứ không phải tất cả đang ngăn trở bạn.

Câu hỏi đặt ra: những thành phần nào?

Để trả lời câu hỏi này, bạn cần tìm ra cách tự thúc đẩy bản thân nhiều hơn bình thường một chút – không cần quá nhiều.

Nếu bạn là một người quản lý, hãy chú ý đến các sai sót xảy ra khi mọi việc trở nên rất bận rộn hoặc hỗn loạn – những vấn đề đó không phải là sự bất thường, mà là dấu hiệu của những điểm yếu vốn luôn hiện hữu nhưng thường không rõ ràng.

Hãy thử cách:

  • Trước tiên, hãy tìm ra chính xác điều gfi đang kìm hãm bạn.
  • Sau đó thiết kế một kỹ thuật tập luyện hướng đến veiẹc cải thiện chính điểm yếu đó.

5 – Duy trì động lực

Điều làm nên sự khác biệt của những người thành công nhất là khả năng vượt trội của họ trong việc duy trì nỗ lực học tập, bất chấp sự nhàm chán và cám dỗ từ các hoạt động khác hấp dẫn hơn.

Tập luyện có chủ đích là công việc không hề đơn giản. Nó rất khó để duy trì, và ngay cả khi bạn duy trì được việc luyện tập, cũng rất khó để duy trì sự tập trung và nỗ lực, do đó cuối cùng bạn sẽ ngừng tự thúc đẩy và cải thiện bản thân.

Câu hỏi đặt ra: giải quyết vấn đề này như thế nào?

Đầu tiên, cần loại bỏ ngay ý kiến cho rằng những người duy trì được lịch luyện tập cường độ cao suốt nhiều năm sở hữu một khả năng trời phú về ý chí hoặc sự bền bỉ mà mọi người không có → nhưng đó là sai, bởi vì:

  • Thứ nhất, có rất ít bằng chứng khoa học cho thấy sự tồn tại của một sức mạnh ý chí nói chung có thể được áp dụng cho mọi tình huống.
  • Vấn đề thứ hai còn lớn hơn khái niệm sức mạnh ý chí, liên quan đến tài năng tự nhiên – cái hầu như không tồn tại.

Và điều tệ hại nhất là mọi người thường nghĩ rằng:

Việc tôi không thể duy trì tập luyện cho thấy rằng tôi không có đủ ý chí, điều này giải thích tại sao tôi không thể tiếp tục luyện tập.

Nó nguy hại đến mức, nó có thể thuyết phục mọi người rằng họ thậm chí không nên thử ngay từ đầu.

Tôi tin rằng, nói về động lực sẽ hữu ích hơn nhiều. Động lực khác rất nhiều so với ý chí.

Câu hỏi quan trọng nhất sẽ là: những yếu tố nào tạo ra động lực?

Bất cứ ai mong muốn nâng cao kỹ năng trong một lĩnh vực cụ thể nên dành tối thiểu một giờ mỗi ngày để tập luyện với sự tập trung cao độ.

Việc duy trì động lực như vậy gồm hai phần, các nỗ lực để tạo động lực thành công thường bao gồm cả hai:

  • Lý do để tiếp tục
  • Lý do để từ bỏ

Khi bạn bỏ cuộc ở một việc mà ban đầu bạn rất muốn làm, đó là bởi vì lý do từ bỏ cuối cùng đã lấn át các lý do để tiếp tục.

Vì vậy, để duy trì động lực, bạn có thể củng cố các lý do để tiếp tục hoặc làm suy yếu lý đo để từ bỏ.

Có nhiều cách để làm suy yếu các lý do để bỏ cuộc.

Một trong những cách hiệu quả nhất là đặt ra một khung thời gian cố định cho việc tập luyện, loại bỏ tất cả các nghĩa vụ và sự phân tâm, sao nhẵng khác.

  • Thông thường, việc thúc đẩy bản thân tập luyện vốn đã rất khó, huống hồ khi có những việc khác gây phân tâm, bạn sẽ liên tục bị cám dỗ muốn làm cái gì đó khác và biện minh bằng cách tự nhủ rằng việc đó thực sự cấp bách.
  • Nếu cứ thường xuyên như vậy, dần dần bạn sẽ bắt đầu tập luyện ngày càng ít đi và chẳng mấy chốc chương trình tập luyện của bạn sẽ đi vào ngõ cụt.
  • Và cần lưu ý: khả năng lên kế hoạch tốt sẽ giúp tránh được nhiều cám dỗ có thể lấy di thời gian tập luyện.

Nói chung, hãy để ý bất cứ điều gì có thể cản trợ việc tập luyện của bạn và tìm cách để giảm tốt đa ảnh hưởng của nó. Ví dụ: nếu bạn dễ bị phân tâm bởi điện thoại hãy tắt nó đi hoặc để phòng khác.

Những người thể hiện lão luyện thường làm hai việc:

  • Việc thứ nhất chăm sóc cơ thể nói chung: ngủ đủ giấc và giữ gìn sức khỏe.
  • Việc thứ hai là giới hạn thời gian tập luyện trong khoảng một giờ → pomodoro là giải pháp ngon.

May mắn là, bạn sẽ thấy rằng khi duy trì việc tập luyện được một thời gian thì mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn. Và khi bạn nhận thấy được sự thay đổi và kết quả, bản thân kỹ năng đó có thể trở thành một phần động lực của bạn.

Một yếu tố chính khác tạo nên động lực trong tập luyện có chủ đích là niềm tin rằng bạn có thể thành công.

Hãy hứa với chính mình rằng bạn sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết để trở lại phong độ trước đó hoặc để vượt qua trạng thái chững, và sau đó bạn có thể bỏ cuộc → nhiều khả năng là khi đó bạn sẽ không còn muốn bỏ cuộc nữa.

Một trong những hình thức mạnh mẽ nhất của động cơ bên ngoài là động lực về mặt xã hội.

  • Hấp dẫn hơn về mặt giới tính.
  • Tích cực ở bên những người sẽ khuyến khích, hỗ trợ và thách thức bạn thực hiện mục tiêu của mình.
  • Cách dễ nhất để có thể được những người ủng hộ là tham gia các hoạt động được thực hiện theo đội nhóm.
  • Và yếu tố quan trọng nhất ở đây đó là môi trường xã hội.

Một trong những lời khuyên tốt nhất là thiết lập mọi thứ sao cho bạn luôn nhìn thấy các dấu hiệu cải thiện cụ thể, cho dù nó không phải lúc nào cũng là sự cải thiện lớn.

Hãy chia hành trình dài của bạn thành nhiều mục tiêu có thể kiểm soát được và tập trung vào từng mục tiêu một – bạn có thể tự thưởng cho mình một phần thưởng nhõ mỗi khi đạt được mục tiêu.

Chương 7: Con đường dẫn đến sự lão luyện

1 – Khởi đầu

Trong giai đoạn đầu tiên, trẻ em sẽ được giới thiệu theo một cách vui vẻ với thứ mà sau này sẽ trở thành lĩnh vực mà chúng quan tâm.

Ở giai đoạn này, cha mẹ của những đứa trẻ sau này trở thành những người thể hiện lão luyện sẽ đóng một vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của chúng.

Sau khi đứa trẻ trở nên quan tâm đến một lĩnh vực cụ thể, nó sẽ tiếp cận lĩnh vực đó với chính những đặc tính đó – kỷ luật, chăm chỉ, thành tựu, …

  • Những người thể hiện lão luyện thường bắt chước theo những sở thích đặc biệt của cha mẹ họ.
  • Cần lưu ý: loại hình vừa chơi vừa học → sẽ tốt trẻ trên con đường đến với sự tinh thông, lão luyện.
  • Đối với một số trẻ, canh tranh với anh chị em cũng là một loại động lực thúc đẩy.

2 – Trở nên nghiêm túc

Sau khi một đứa trẻ bắt đầu quan tâm và cho thấy triển vọng ở một lĩnh vực, bước điển hình tiếp theo là theo học một huấn luyện viên → việc tập luyện giờ đây bắt đầu trở thành công việc nghiêm túc.

Những huấn luyện viên giỏi nhất không tập trung vào việc dạy cách giải quyết các vấn đề cụ thể, mà thay vào đó họ sẽ khuyến khích học sinh của mình động não về các khuôn mẫu và quy trình tổng quát – tập trung tìm hiểu nguyên nhân hơn là quá trình.

Một điều mà cha mẹ có thể làm là nhấn mạnh tầm quan trọng của thành công trong học tập nói chung và nêu rõ những kỳ vọng của họ rằng: trẻ sẽ tiếp tục học tập sau khi kết thúc trung học và thậm chí cả sau đại học.

3 – Cam kết

Thường thì ở giai đoạn đầu hoặc giữa tuổi thiếu niên, các học viên bắt đầu có quyết tâm trở thành người giỏi nhất có thể. Cam kết này chính là giai đoạn thứ 3.

Cần lưu ý:

  • Thứ nhất, dù bộ não của người trưởng thành có thể không dễ thích nghi theo những cách nhất định bằng với não của trẻ nhỏ hoặc thiếu niên, nó vẫn hoàn toàn đủ khả năng học tập và thay đổi.
  • Và thứ hai, vì khả năng thích nghi của não người trưởng thành khác với khả năng thích nghi của bộ não trẻ nhỏ, nên việc học tập của người trưởng thành có thể diễn ra thông qua các cơ chế khác nhau. Nếu người lớn quyết tâm cố gắng đủ nhiều, não của chúng ta sẽ tìm ra cách.

4 – Những người mở đường

Đây là giai đoạn thứ 4 của sự thể hiện lão luyện, nơi một số người vượt ra khỏi những kiến thức hiện có trong lĩnh vực của mình và đem lại những đóng góp sáng tạo mang tính độc nhất. Đó là giai đoạn ít được hiểu rõ nhất và cũng hấp dẫn nhất trong bốn giai đoạn.

Các thiên tài sáng tạo trong mọi lĩnh vực nghĩ ra những phát minh của họ luôn là một quá trình lâu dài, chậm chạp và lặp đi lặp lại.

Sự sáng tạo luôn đi đôi với khả năng làm việc chăm chỉ và duy trì sự tập trung trong khoảng thời gian dài – chính là những yếu tố của tập luyện có chủ ý đã tạo ra sự lão luyện của họ.

Chương 8: Thế còn tài năng tự nhiên thì sao?

Các thiên tài như Mozart hay Lemieux đã được luyện tập rất nhiều trước khi mọi người bắt đầu chú ý đến tài năng “thiên bẩm“.

Không có gì gọi là tài năng thiên bẩm, tất cả đều xuất phát từ việc học và tập luyện có chủ đích. Và thực tế là bất kỳ trẻ em nào cũng có thể học toán nếu chúng được dạy theo cách đúng đắn.

Trở ngại lớn nhất mọi người phải vượt qua đó là niềm tin giới hạn trong chính mình.

Liệu trí thông minh cao hơn (cụ thể là IQ cao hơn) có giúp người ta phát triển khả năng chơi cờ vua tốt hơn hay không?

Câu trả lời là có, nhưng rất ít. Với IQ cao, sẽ giúp cho người mới bắt đầu sẽ có chút lợi thế hơn so với những người khác. Khi luyện tập có chủ đích, sẽ nhanh chóng lấp đầy khoảng trống này.

Về lâu dài, những người tập luyện nhiều hơn mới là những người chiếm ưu thế, chứ không phải những người có một số lợi thế ban đầu về trí thông minh hay tài năng nào đó khác.

Nghiên cứu về sự phát triển của vốn từ vựng ở trẻ nhỏ đã cho thấy rằng những yếu tố như tính khí của trẻ, hay khả năng tập trung trong việc giao tiếp với cha mẹ co tác động đến vốn từ vựng mà đứa trẻ đó sẽ tích lũy.

Phần lớn sự phát triển từ vựng của một đứa trẻ đến từ sự tương tác với cha / mẹ hoặc một người chăm sóc, và các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những trẻ có tính khí thiên về tương tác xã hội thường sẽ phát triển các kỹ năng ngôn ngữ tốt hơn.

Mặt tối của việc tin vào tài năng bẩm sinh: bạn sẽ khuyến khích và hỗ trợ những người mà bạn nghĩ là tài năng (thực tế là không phải) trong khi làm nhụt chí phần còn lại → qua đó tạo ra lời tiên tri tự ứng nghiệm.

Bản chất con người muốn bỏ công sức, nỗ lực (bất kể thời gian, tiền bạc, dạy dỗ, khuyến khích, …) để đem lại hiệu quả tốt nhất và cũng để cố gắng bảo vệ trẻ em khỏi nỗi thất vọng.

Thường thì điều đó hoàn toàn đúng đắn, nhưng kết quả thì lại có thể gây tổn hại vô cùng.

Cách tốt nhất để tránh điều này là nhìn nhận tiềm trong tất cả chúng ta – và nỗ lực tìm cách để phát triển nó.

Chương 9: Chúng ta sẽ tiếp tục như thế nào từ đây?

Bằng cách sửa đổi phương pháp giảng dạy truyền thống để phản ánh những hiểu biết sâu sắc về tập luyện có chủ đích, chúng ta có thể nâng cao đáng kể hiệu quả của việc giảng dạy trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Sự khác biệt lớn nhất giữa cách tiếp cận theo phương pháp tập luyện có chủ đích và phương pháp truyền thống với việc học nằm ở sự nhấn mạnh vào kỹ năng so với kiến thức – bạn có thể làm gì so với bạn biết những gì.

Nói cách khác: kiến thức là phương tiện, chứ không bao giờ là mục đích. Kết quả của tập luyện có chủ đích thường sẽ thu được rất nhiều kiến thức trong quá trình tập luyện.

Cách tốt nhất để giúp học viên phát triển kỹ năng và hình dung trong đầu của họ là cung cấp cho họ các khuôn mẫu mà họ có thể sao chép và học hỏi. Họ cần phải thử và thất bại – nhưng với sự tiếp cận sẵn có với các khuôn mẫu giúp họ thấy được thành công là như thế nào.

Món quà quan trọng nhất mà chúng ta có thể tặng cho con em mình là sự tự tin về khả năng tự cải thiện bản thân, liên tục lặp đi lặp lại, cũng như các công cụ để thực hiện việc đó.

Họ sẽ phải được nhìn trực tiếp – qua chính những trải nghiệm của họ khi phát triển những khả năng vượt ngoài suy nghĩ của họ – rằng họ kiểm soát khả năng của mình và không bị giam cầm bởi những ý tưởng xưa cũ về tài năng bẩm sinh.

Và họ cần phải được cung cấp kiến thức và hỗ trợ để cải thiện bản thân theo bất cứ cách nào mà họ chọn.

2 thoughts on “Tổng hợp sách: Những ảo tưởng về thiên tài

    • Nam Nguyen says:

      Đâu có anh, quyển sách dễ đọc và dễ hiểu mà, 🙂

      Nhưng đúng là áp dụng không dễ, 😀

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *